Sau khi kết thúc Đề án 30 (Đề án Đơn giản hoá thủ tục hành chính trên các lĩnh vực quản lý nhà nước giai đoạn 2007-2010 Thủ tướng Chính phủ ban hành kèm theo Quyết định số 30/QĐ-TTg ngày 10 tháng 01 năm 2007), được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự vào cuộc nghiêm túc của Lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương, hệ thống cơ quan, đơn vị kiểm soát thủ tục hành chính được thành lập và đi vào hoạt động (gồm Cục Kiểm soát thủ tục hành chính và các Phòng Kiểm soát thủ tục hành chính tại Văn phòng 24 Bộ, ngành, 63 địa phương). Trong một khoảng thời gian ngắn, với một công việc khó khăn, phức tạp và đụng chạm nhưng hệ thống cơ quan kiểm soát TTHC đã thực hiện có kết quả một khối lượng công việc rất lớn, bao gồm việc kiện toàn tổ chức, lựa chọn được đội ngũ cán bộ có trình độ, tâm huyết và xây dựng hệ thống các văn bản, quy trình, quy chế, công cụ tương đối hoàn chỉnh để thực hiệc công tác kiểm soát TTHC, cải cách thủ tục hành chính.
Về thực thi 25 Nghị quyết của Chính phủ về đơn giản hóa TTHC và thực hiện rà soát các quy định, TTHC
Từ khi ban hành 25 Nghị quyết đến ngày 15 tháng 6 năm 2012, các Bộ, ngành đã hoàn thành việc đơn giản hóa và đang trình cấp có thẩm quyền ban hành để đơn giản hóa 3.664 TTHC trên tổng số 4.751 TTHC, đạt 64%.
Về việc thực hiện đánh giá tác động và tham gia ý kiến đối với các dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật có quy định về TTHC
Thực hiện Nghị định số 63/2010/NĐ-CP của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính và chỉ đạo của Thủ tướng, các bộ, ngành, địa phương đã sửa đổi, bổ sung theo thẩm quyền quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật để thực hiện đánh giá tác động và lấy ý kiến tham gia đối với dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật có quy định về TTHC. Từ năm 2011 đến nay, các bộ, ngành, địa phương đã thực hiện việc đánh giá tác động đối với gần 1.700 TTHC quy định tại 361 dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật.
Về ban hành, công bố và cập nhật, vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về TTHC
Để đảm bảo công khai, thống nhất trong thực hiện TTHC và tạo điều kiện thuận lợi cho cá nhân, tổ chức tìm hiểu thông tin, thực hiện và giám sát việc thực hiện TTHC, các Bộ, ngành, địa phương tiếp tục công bố, công khai các quy định mới về TTHC và cập nhật vào CSDLQG. Hiện nay, dữ liệu đang được công khai tại CSDLQG là 102.911 hồ sơ TTHC và 9.855 hồ sơ văn bản có liên quan.
Về tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về quy định hành chính
Thực hiện Nghị định số 20/2008/NĐ-CP, cácbộ, ngành, địa phương đã ban hành theo thẩm quyền quy chế phối hợp trong việc tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị (PAKN) làm cơ sở để tiếp nhận, xử lý PAKN về sự không cần thiết, không hợp lý của các quy định hành chính hoặc hành vi không đúng đắn của các cán bộ, công chức, cơ quan hành chính nhà nước khi giải quyết công việc cho cá nhân, tổ chức. Các PAKN đều được các bộ, ngành, địa phương nghiên cứu, đề nghị các cơ quan có thẩm quyền xử lý hoặc chủ động nghiên cứu, tham vấn các cơ quan, đơn vị có liên quan báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ và Chủ tịch UBND cấp tỉnh có ý kiến chỉ đạo để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho người dân, doanh nghiệp.Qua tiếp nhận, nghiên cứu, xử lý các PAKN đã giúp các cơ quan hành chính nhà nước có thêm thông tin về những vướng mắc khó khăn của các cá nhân, tổ chức; bảo đảm kiểm soát việc thực thi các quy định này trên thực tế; kịp thời đôn đốc các đơn vị rà soát, đánh giá các quy định hành chính không còn phù hợp và chấn chỉnh hành vi của cán bộ, công chức, cơ quan hành chính nhà nước trong phục vụ nhân dân.
Một số cải cách nổi bật trong thời gian qua
- Cải cách trong lĩnh vực khoáng sản, nông nghiệp, môi trường và chế biến thực phẩm:
+ Nhóm thủ tục cấp giấy phép chế biến khoáng sản bao gồm: Giấy phép khảo sát khoáng sản, Giấy phép chế biến khoáng sản đã bị bãi bỏ từ ngày 01 tháng 7 năm 2012 khi Luật khoáng sản 2010 có hiệu lực thi hành, chi phí tiết kiệm từ việc bãi bỏ thủ tục này ước tính là hơn 116 triệu đồng/năm.
+ Lĩnh vực nông nghiệp:
Trước đây, các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản phải thực hiện hai thủ tục: “Kiểm dịch các lô hàng động vật và sản phẩm động vật thủy sản xuất khẩu dùng làm thực phẩm” và “Kiểm tra và chứng nhận chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm hàng hóa thuỷ sản xuất khẩu” tại hai cơ quan khác nhau theo trình tự, phải có kết quả của thủ tục “kiểm dịch” thì mới tiếp tục thực hiện thủ tục “kiểm tra”. Sau cải cách, hai thủ tục này đã được đơn giản hóa, gộp thành một thủ tục “Kiểm dịch và kiểm tra chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm hàng hóa thuỷ sản xuất khẩu”. Doanh nghiệp chỉ phải nộp hồ sơ tại Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản đồng thời áp dụng thêm chế độ giảm kiểm tra đối với các lô hàng thủy sản xuất khẩu của các doanh nghiệp căn cứ vào mức xếp loại điều kiện đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, nhóm sản phẩm sản xuất. Thời điểm cá nhân, tổ chức được hưởng lợi từ ngày 17 tháng 9 năm 2010 khi Thông tư 47/2010/TT-BNNPTNT ngày 03 tháng 8 năm 2010 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc sửa đổi, bổ sung một số điều quy định về thủ tục hành chính của Quyết định 71/2007/QĐ-BNN ngày 06/8/2007; Quyết định 98/2007/QĐ-BNN ngày 03/12/2007; Quyết định số 118/2008/QĐ-BNN ngày 11/12/2008 và Thông tư số 06/2010/TT-BNNPTNT ngày 02/02/2010 có hiệu lực thi hành. Chi phí tiết kiệm được từ việc đơn giản hóa thủ tục này ước tính 18 tỷ đồng/năm.
+ Lĩnh vực môi trường: Thu hẹp phạm vi đối tượng phải thực hiện thủ tục Xác nhận cam kết bảo vệ môi trường, theo hướng chỉ quy định các ngành, nghề hoặc lĩnh vực có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường mới phải thực hiện thủ tục này. Đồng thời, bãi bỏ thủ tục Xác nhận đăng ký bản cam kết bảo vệ môi trường bổ sung.Cá nhân và tổ chức được hưởng lợi từ ngày 05 tháng 6 năm 2011 là thời điểm Nghị định số 29/2011/NĐ-CP ngày 18 tháng 4 năm 2011 của Chính phủ có hiệu lực thi hành. Chi phí tiết kiệm được từ việc đơn giản hóa thủ tục hành chính này ước tính khoảng 120,9 tỷ đồng/năm.
+ Lĩnh vực chế biến thực phẩm: Bãi bỏ các thủ tục “Kiểm tra và chứng nhận chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm hàng hóa thuỷ sản trước khi đưa ra thị trường tiêu thụ nội địa”, “Kiểm tra tăng cường chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm hàng hóa thủy sản trước khi đưa ra thị trường tiêu thụ nội địa”, “Miễn kiểm tra và chứng nhận chất lượng, vệ sinh ATTP hàng hóa thủy sản trước khi đưa ra thị trường tiêu thụ nội địa” từ ngày 20 tháng 5 năm 2011 khi Thông tư số 23/2011/TT-BNNPTNT của Bộ NN&PTNT sửa đổi bổ sung, bãi bỏ một số quy định về TTHC trong lĩnh vực quản lý chất lượng thủy sản theo Nghị quyết 57/NQ-CP có hiệu lực thi hành. Chi phí tiết kiệm được từ việc đơn giản hóa thủ tục hành chính này ước tính gần 8 tỷ đồng/năm.
- Cải cách trong lĩnh vực ngân hàng:
Khi thực hiện thủ tục “Xác nhận đăng ký vay, trả nợ nước ngoài đối với khoản vay trung, dài hạn của doanh nghiệp nhà nước hoặc khoản vay của doanh nghiệp không phải là doanh nghiệp nhà nước có giá trị trên 10 triệu đô la Mỹ”, trước đây, NHNN chi nhánh các tỉnh, thành phố chưa được phân cấp thực hiện một cách rõ ràng khiến việc giải quyết TTHC còn chậm trễ, gây khó khăn cho doanh nghiệp. Sau đơn giản hóa việc phân cấp quản lý, mở rộng thẩm quyền của NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố cụ thể hơn.Cá nhân, tổ chức hưởng lợi từ tháng 10 năm 2011 khi Thông tư số 25/2011/TT-NHNN ngày 31/8/2011của NHNN về việc thực thi phương án đơn giản hoá thủ tục hành chính lĩnh vực hoạt động ngoại hối theo các Nghị quyết của Chính phủ về đơn giản hoá thủ tục hành chính thuộc phạm vi chức năng quản lý của NHNN có hiệu lực thi hành. Chi phí tiết kiệm được từ việc đơn giản hóa thủ tục hành chính này ước tính 328 triệu đồng/năm.
Thủ tục “Phê duyệt cho vay đối với Hộ gia đình sản xuất, kinh doanh tại vùng khó khăn” trước đây, trong bộ hồ sơ xin vay vốn gồm nhiều thành phần hồ sơ, các mẫu đơn, tờ khai trong hồ sơ phức tạp gây khó cho người thực hiện là các hộ nghèo tại các địa bàn khó khăn. Sau cải cách, các mẫu đơn, tờ khai được đơn giản hóa cùng với việc giảm bớt thành phần hồ sơ trong bộ hồ sơ xin vay vốn nên người dân dễ tiếp thu, thực hiện. Cá nhân và tổ chức được hưởng lợi từ tháng 4 năm 2011 thời điểm Văn bản số 720/NHCS-TDNN-TDSV ngày 29/03/2011 của Tổng giám đốc NHCSXH hướng dẫn sửa đổi bổ sung, thay thế một số điểm trong các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ cho vay hộ nghèo và các đối tượng khác có hiệu lực thi hành. Chi phí tiết kiệm được từ việc đơn giản hóa thủ tục hành chính này ước tính 1 tỷ đồng/năm (tương đương với 50 ngàn đô là Mỹ/ năm).
- Cải cách trong lĩnh vực tư pháp:
Các thủ tục về đăng ký giao dịch bảo đảm được áp dụng hình thức đăng ký trực tuyến đối với các thủ tục hành chính, ngoài ra còn có các phương thức như gửi qua đường bưu điện, fax, thư điện tử. Thông tư số 05/2011/TT-BTP ngày 16/02/2011 hướng dẫn một số vấn đề về đăng ký, cung cấp thông tin về giao dịch bảo đảm, hợp đồng, thông báo việc kê biên tài sản thi hành án dân sự theo phương thực trực tiếp, bưu điện, fax, thư điện tử. Thông tư số 22/2010/TT-BTP ngày 06/12/2010 của Bộ Tư pháp hướng dẫn về đăng ký, cung cấp thông tin trực tuyến giao dịch bảo đảm, hợp đồng, thông báo về việc kê biên tài sản thi hành án. Hệ thống đăng ký trực tuyến chính thức đi vào hoạt động từ ngày 19/3/2012. Chi phí tiết kiệm được từ việc đơn giản hóa các thủ tục này là 7 tỷ đồng.
- Cải cách trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy:
Nhóm thủ tục cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện PCCC gồm: “Thủ tục cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện PCCC tại Cục Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy”, “Thủ tục cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện PCCC tại Công an cấp tỉnh” được bãi bỏ theo hướng: Quy định các cơ sở đã được thẩm duyệt và nghiệm thu về PCCC, trước khi đi vào hoat động, người đứng đầu cơ sở đó phải có văn bản thông báo cam kết cơ sở đã đáp ứng đủ các yêu cầu, điều kiện về PCCC; đồng thời gửi kèm theo các giấy tờ, tài liệu chứng minh việc đáp ứng đầy đủ các yêu cầu, điều kiện về phòng chống cháy cho cơ quan cảnh sát PCCC; Quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu trong việc chấp hành quy trình, quy định an toàn về PCCC. Cá nhân và tổ chức được hưởng lợi từ ngày 15 tháng 7 năm 2012 thời điểm Nghị định số 46/2012/NĐ-CP ngày 22 tháng 5 năm 2012 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 35/2003/NĐ-CP ngày 04 tháng 4 năm 2003 có hiệu lực thi hành. Chi phí tiết kiệm được từ việc đơn giản hóa các thủ tục này ước tính 225 triệu đồng/năm.
Có thể nói, công tác cải cách TTHC đang dần đi vào chiều sâu, góp phần thể chế hóa tư tưởng, quan điểm chỉ đạo về cải cách TTHC nêu trong các Nghị quyết của Đảng và Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 - 2020; từng bước tạo chuyển biến tích cực trong giải quyết mối quan hệ giữa nhân dân với chính quyền; tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính; tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi và góp phần phòng chống tham nhũng, lãng phí.