Hội thảo về Luật sửa đổi Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp

26/02/2019

Vừa qua, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã phối hợp cùng Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Hội thảo lấy ý kiến doanh nghiệp đối với dự thảo Luật sửa đổi Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp

Ảnh: Hội thảo lấy ý kiến doanh nghiệp đối với dự thảo Luật sửa đổi Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp tại VCCI ngày 20/02/2019

 
Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư và ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI đồng chủ trì Hội thảo. Tham dự Hội thảo có sự góp mặt của đông đảo cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia, cơ quan nhà nước, cơ quan báo chí, truyền hình,…

Theo cơ quan chủ trì soạn thảo (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), dự án Luật sửa đổi Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp nhằm ba mục tiêu:

Một là, hoàn thiện quy định về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và điều kiện đầu tư kinh doanh nhằm tiếp tục bảo đảm thực hiện đầy đủ, nhất quán quyền tự do kinh doanh của người dân, doanh nghiệp trong những ngành, nghề mà Luật không cấm hoặc quy định phải có điều kiện.

Hai là, cắt giảm chi phí đầu tư kinh doanh thông qua việc cải cách TTHC, tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn trong hoạt động đầu tư kinh doanh; mở rộng, nâng cao quyền tự chủ của doanh nghiệp trong hoạt động đầu tư kinh doanh và quản lý doanh nghiệp phù hợp thực tiễn và thông lệ quốc tế.

Ba là, hoàn thiện cơ chế phân cấp, phối hợp giữa các cơ quan trung ương và cơ quan địa phương trong quản lý hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam và đầu tư từ Việt Nam ra nước ngoài trên cơ sở bảo đảm hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước.

Nội dung sửa đổi tại Luật Đầu tư
Dự kiến Luật mới sẽ sửa đổi, bổ sung ngành nghề trong Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và sửa đổi 23 điều, bổ sung 01 điều. Một số nội dung sửa đổi quan trọng như:

Bãi bỏ 22 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; sửa đổi 04 ngành, nghề và bổ sung 03 ngành nghề.

Bổ sung khái niệm “Chấp thuận chủ trương đầu tư” để làm rõ mục đích, bản chất của việc cơ quan có thẩm quyền chấp thuận chủ trương thực hiện dự án; bổ sung nguyên tắc không hồi tố về điều kiện đầu tư trong trường hợp pháp luật, chính sách thay đổi làm ảnh hưởng bất lợi đến điều kiện đầu tư; bãi bỏ thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp trong trường hợp việc góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp không làm tăng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trong doanh nghiệp; bổ sung quy định làm rõ nguyên tắc, áp dụng từng hình thức lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất (gồm đấu giá quyền sử dụng đất theo pháp luật đất đai, đầu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo pháp luật đấu thầu và chấp thuận chủ trương đầu tư theo Luật Đầu tư); bãi bỏ một số dự án đầu tư thuộc diện phải trình Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư; phân cấp cho UBND cấp huyện chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án do hộ gia đình, cá nhân thực hiện; sửa đổi quy định Bộ Kế hoạch và Đầu tư là cơ quan trực tiếp tiếp nhận, thẩm định đối với các dự án do Thủ tướng Chính phủ, Quốc hội chấp thuận chủ trương đầu tư nhằm xóa bỏ sự trùng lặp về quy trình thẩm định giữa Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Cơ quan đăng ký đầu tư; bãi bỏ chế độ báo cáo tháng; bổ sung quy định cho phép sử dụng số định danh cá nhân thay cho thành phần hồ sơ là “Bản sao chứng minh nhân dân, thẻ căn cước hoặc hộ chiếu đối với nhà đầu tư là cá nhân”;…

Đối với Luật Doanh nghiệp
Dự kiến sửa đổi 19 điều, bãi bỏ 01 điều và 7 khoản, nội dung sửa đổi chính gồm: Bãi bỏ yêu cầu doanh nghiệp phải đăng ký mẫu dấu trước khi sử dụng; bãi bỏ chế độ báo cáo thay đổi thông tin người quản lý doanh nghiệp; bỏ yêu cầu giám đốc, tổng giám đốc phải có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm trong quản trị kinh doanh; sửa đổi khải niệm doanh nghiệp nhà nước; sửa đổi các quy định liên quan đến tổ chức, hoạt động, quản trị doanh nghiệp; bãi bỏ các yêu cầu vê thời gian sở hữu cổ phần khi thực hiện quyền của cổ đông; cho phép doanh nghiệp linh hoạt trong việc chia, tách doanh nghiệp theo quyết định của doanh nghiệp thay cho việc giới hạn trong các phương thức cụ thể như hiện nay;…

Ý kiến của các đại biểu tham dự Hội thảo
Một số đại biểu đến từ các công ty luật, doanh nghiệp, cơ quan nhà nước cho rằng việc sửa đổi Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp lần này cần thực hiện triệt để hơn, căn bản hơn nữa. Một số ý kiến khá mạnh mẽ và táo bạo như:

Theo Luật sư Trương Thanh Đức – Công ty Luật basico, nên bỏ Luật Đầu tư, chuyển Danh mục ngành, nghề cấm, ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và các nội dung cần thiết về đầu tư sang Luật Doanh nghiệp, có thể thêm một chương về đầu tư, trong đó có đầu tư nước ngoài. Mọi hoạt động đầu tư thực hiện theo các luật liên quan như: Luật Xây dựng, Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Phòng cháy, chữa cháy,… Đầu tư của doanh nghiệp là quyền tự chủ của doanh nghiệp, còn đầu tư của nhà nước thì thực hiện theo Luật Đầu tư công; bỏ quy định thông báo ngành nghề kinh doanh vì hầu như không có ý nghĩa pháp lý, kể cả việc thống kê, chỉ có ý nghĩa pháp lý và cần quản lý khi doanh nghiệp tiến hành kinh doanh thực tế thông qua quản lý hóa đơn, chứng từ, kế toán, tài chính. Ông cũng đề nghị cần loại bỏ hình thức hộ kinh doanh (phải đăng ký kinh doanh) để chuyển thành doanh nghiệp tư nhân hoặc công ty, đồng thời quy định một giai đoạn chuyển tiếp và chế độ quản lý, tài chính, kế toán hết sức đơn giản, phù hợp với thực tế. Bên cạnh đó, đề xuất bỏ loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn vì về bản chất nó vẫn là công ty cổ phần, phân chia thành hai loại như hiện nay tạo ra nhiều sự trùng lắp, phức tạp, rắc rối về pháp lý.
 
Ảnh: Đại biểu phát biểu ý kiến tại Hội thảo

 
Đồng tình với quan điểm của Luật sư Trương Thanh Đức, đại diện Sở Kế hoạch và Đầu tư Hải Dương cho rằng cần xóa bỏ hình thức hộ kinh doanh để đảm bảo tính công bằng trong đối xử và tránh trường hợp một số hộ kinh doanh hoạt động quy mô lớn như một doanh nghiệp nhưng lách luật bằng cách chỉ đăng ký hình thức hoạt động hộ kinh doanh. Đại biểu này cũng đề xuất bỏ hoàn toàn quy định về cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho nhà đầu tư trong nước.
 
Đại biểu đến từ Công ty Luật Pathlaw cho rằng đối tượng điều chỉnh của Luật Doanh nghiệp không bao gồm hộ gia đình có đăng ký kinh doanh, tuy nhiên trong nội dung Luật lại giao cho Chính phủ quy định về hộ kinh doanh và Nghị định số 78/2015/NĐ-CP cũng căn cứ vào Luật Doanh nghiệp để hướng dẫn việc đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh. Quy định như hiện hành là không chuẩn xác về kỹ thuật lập pháp. Ngoài ra, xét về góc độ chính sách, hiện nay không có bất kỳ văn bản pháp luật nào quy định về địa vị pháp lý, quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình có đăng ký kinh doanh; trong khi đây là đối tượng đông đảo nhất về số lượng (gần 5 triệu hộ), là khu vực tạo ra nhiều việc làm nhất trong nền kinh tế (gần 10 triệu việc làm). Đại biểu này kiến nghị cần mở rộng đối tượng điều chỉnh của Luật Doanh nghiệp bao gồm cả hộ gia đình và cá nhân có đăng ký kinh doanh; bổ sung một chương trong Luật quy định về địa vị pháp lý, quyền và nghĩa vụ của hộ đăng ký kinh doanh; hoặc phải có một văn bản luật riêng quy định về hộ gia đình có đăng ký kinh doanh; bỏ quy định có tính ép buộc và thiếu thực tiễn về việc bắt buộc chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp.
 
Đại biểu đến từ Công ty Apollo Việt Nam cho rằng Luật Đầu tư hiện chưa quy định rõ số vốn bao nhiêu thì được gọi là đầu tư nước ngoài. Điều này gây nên sự chồng chéo và khó hiểu cho nhà đầu tư và cả cơ quan cấp phép khi thực hiện thủ tục cấp phép đầu tư; quy định về thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của UBND cấp tỉnh chưa rõ ràng, dẫn đến sự áp dụng khác nhau ở mỗi nơi, do đó cần chỉ rõ những loại dự án phải xin chấp thuận chủ trương của UBND cấp tỉnh.
 
Đại biểu đến từ Công ty Luật Asia cho rằng điều 26 Luật Đầu tư quy định về khu vực khác có ảnh hưởng đến an ninh, quốc phòng nhưng hiện nay chưa có văn bản quy định hay liệt kê khu vực này gồm những nơi nào, dẫn đến khó khăn, lúng túng trong quá trình thực hiện các hoạt động đầu tư có liên quan, do vậy cần phải làm rõ danh mục khu vực có ảnh hưởng đến an ninh quốc phòng. Bên cạnh đó, yêu cầu nhà đầu tư báo cáo cơ quan thống kê trên địa bàn về tình hình thực hiện dự án đầu tư là chưa hợp lý vì nhà đầu tư đã phải báo cáo các nội dung này cho cơ quan đăng ký đầu tư, các cơ quan nhà nước cần liên thông chia sẻ số liệu.
 
Ông Vũ Tiến Lộc – Chủ tịch VCCI cũng đặc biệt đồng tình với quan điểm cần “trả lại tên” cho Hộ kinh doanh, về bản chất đây chính là doanh nghiệp và khu vực này hiện đang mang lại tới 30% GDP cho cả nước. Vì vậy, cần có chính sách nhằm chuyển đổi đối tượng này sang hình thức doanh nghiệp; nếu thực hiện được điều này Việt Nam không chỉ đạt mà còn vượt xa mục tiêu năm 2020 có 1 triệu doanh nghiệp thành lập và hoạt động.
 
Kết thúc Hội thảo, Lãnh đạo Bộ Kế hoạch và Đầu tư ghi nhận và đánh giá cao các ý kiến đóng góp của các đại biểu; Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ tổng hợp, giải trình đầy đủ tất cả các ý kiến góp ý và đăng tải công khai trên Trang Thông tin điện tử của Bộ./.
Tâm Vũ
Cục Kiểm soát TTHC