Nghị định quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh - Nhiều vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu chỉnh sửa

08/04/2019

Thực hiện nhiệm vụ được giao, Bộ Quốc phòng đã hoàn thành xây dựng dự thảo Nghị định quy định điều kiện đầu tư kinh doanh thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh trình Chính phủ, tuy nhiên còn nhiều vấn đề tại dự thảo còn có ý kiến khác nhau cần được tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.

Về điều kiện hoạt động, đầu tư kinh doanh quân trang, quân dụng; vũ khí quân dụng, trang thiết bị kỹ thuật và công nghệ chuyên dùng phục vụ quốc phòng, an ninh

Hiện  nay, dự thảo Nghị định có quy định điều kiện đối với hai đối tượng tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh các ngành, nghề trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, theo đó doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an khi hoạt động, đầu tư kinh doanh chỉ phải đáp ứng một điều kiện đó là được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ, hoặc được Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, hoặc Bộ trưởng Bộ Công an quyết định, phê duyệt. Đối với doanh nghiệp không thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an thì phải chịu thêm rất nhiều điều kiện khác.

Việc quy định điều kiện đầu tư kinh doanh tại dự thảo Nghị định như hiện nay dẫn đến cách hiểu có sự phân biệt đối xử giữa doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an với doanh nghiệp khác, đồng thời không bảo đảm nguyên tắc cạnh tranh lành mạnh giữa các doanh nghiệp. Do đó, để bảo đảm tính công khai, minh bạch, tạo cơ chế thuận lợi để thu hút các doanh nghiệp từ nhiều thành phần kinh tế tham gia, giúp tạo cạnh tranh, giảm chi phí ngân sách cho quốc phòng, an ninh mà vẫn đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, đề nghị cân nhắc chỉnh sửa theo hướng tất cả các doanh nghiệp khi tham gia đầu tư kinh doanh đều phải đáp ứng các điều kiện như nhau bảo đảm tính công bằng, trường hợp giữ nguyên như dự thảo hiện nay thì cần giải trình rõ cơ sở để quy định khác nhau về điều kiện giữa hai nhóm đối tượng nêu trên.

Bên cạnh đó, tại các điều kiện kinh doanh cụ thể, dự thảo Nghị định quy định một số điều kiện không cần thiết, không rõ ràng, phù hợp như: Khoản 2 Điều 7 dự thảo Nghị định quy định điều kiện đầu tư kinh doanh quân trang, quân phục là: Có Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự; đủ điều kiện về an toàn phòng cháy chữa cháy theo quy định của pháp luật có liên quan. Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 3 Điều 7, Điều 19 Nghị định 96/2016/NĐ-CP  thì khi được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh trật tự thì doanh nghiệp đã phải đáp ứng điều kiện và có tài liệu chứng minh đủ điều kiện về an toàn phòng cháy và chữa cháy theo quy định của pháp luật về phòng cháy và chữa cháy. Do đó việc quy định điều kiện về an toàn phòng cháy chữa cháy tại dự thảo Nghị định là không cần thiết; điều kiện về tỷ lệ lao động có trình độ chuyên môn phù hợp: Cách quy định về tỷ lệ lao động trên tổng số lao động của doanh nghiệp như tại dự thảo Nghị định là không phù hợp, vì sẽ dẫn đến tình trạng doanh nghiệp càng ít lao động thì sẽ dễ dàng đáp ứng điều kiện này hơn, trong khi nguồn nhân lực của các doanh nghiệp này kém hơn so với doanh nghiệp có nhiều lao động. Do đó, đề nghị cần phải chỉnh sửa lại quy định này để bảo đảm khuyến khích các doanh nghiệp có nguồn nhân lực tốt hơn tham gia đầu tư kinh doanh; điều kiện về môi trường: Dự thảo Nghị định đưa ra điều kiện doanh nghiệp phải bảo đảm môi trường theo quy định của pháp luật. Để bảo đảm tính rõ ràng, thống nhất khi triển khai thực hiện cần quy định cụ thể điều kiện về “bảo đảm môi trường” nêu trên, theo đó cần quy định rõ giấy tờ doanh nghiệp phải cung cấp/xuất trình để chứng minh đủ điều kiện này; điều kiện về trình độ chuyên môn: Dự thảo Nghị định quy định điều kiện người quản lý doanh nghiệp phải có trình độ chuyên môn từ đại học trở lên, quy định này là không cần thiết vì việc quản lý doanh nghiệp không phụ thuộc vào trình độ chuyên môn mà chủ yêu phụ thuộc và kỹ năng, trình độ quản lý, lãnh đạo. Đồng thời, sẽ là hình thức nếu chuyên môn đó không có liên quan đến lĩnh vực đầu tư, kinh doanh: Tài chính, đất đai…

Về quy định về thủ tục hành chính
Theo quy định tại dự thảo Nghị định, các doanh nghiệp không thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng khi muốn đầu tư nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, sửa chữa vũ khí quân dụng phục vụ quốc phòng, an ninh, đầu tư nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, sửa chữa trang thiết bị kỹ thuật chuyên dùng phục vụ quốc phòng, an ninh, đầu tư kinh doanh công nghệ chuyên dùng chế tạo vũ khí quân dụng, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ quốc phòng, an ninh phải thực hiện thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện. Theo đó, doanh nghiệp cần thực hiện hai bước: (1) Xin cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh; (2) Tham gia đấu thầu và thắng thầu hoặc được đặt hàng giao nhiệm vụ.

Việc quy định TTHC như trên dẫn đến một số bất cập sau: (1) Trong trường hợp nhà nước mời thầu cung cấp hàng hóa an ninh, quốc phòng sẽ chỉ có một số rất ít doanh nghiệp đã có Giấy chứng nhận đủ điều kiện đầu tư kinh doanh mới có thể tham gia đấu thầu. Do giấy này sẽ bị thu hồi nếu sau 02 năm kể từ ngày cấp mà doanh nghiệp không được giao nhiệm vụ hoặc được đặt hàng, và trong vòng 03 năm kể từ ngày bị thu hồi Giấy chứng nhận doanh nghiệp mới được xem xét cấp lại, do đó sẽ rất rủi ro, lãng phí khi doanh nghiệp xin cấp trước Giấy chứng nhận; (2) khi Nhà nước cần huy động sự tham gia của một doanh nghiệp thông qua hình thức đặt hàng, giao nhiệm vụ cũng sẽ bị chậm trễ do mất thời gian chữ đợi để chữ làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện, sau đó doanh nghiệp mới có thể thực hiện đơn hàng; (3) việc xem xét, lựa chọn các doanh nghiệp đủ điều kiện để đi đến quyết định việc đặt hàng, giao nhiệm vụ đầu tư kinh doanh các lĩnh vực nêu trên và việc xem xét cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh là do cùng một cơ quan là Bộ Quốc phòng hoặc Bộ Công an thực hiện, như vậy vô hình dung việc xem xét doanh nghiệp đủ điều kiện hay không thông qua hai giai đoạn, phát sinh thêm một loại giấy tờ trung gian là Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh là không cần thiết, gây lãng phí thời gian, công sức và chi phí xã hội.

Để khắc phục các bất cập nêu trên, đáp ứng yêu cầu đơn giản hóa thủ tục hành chính, Bộ Quốc phòng cần cân nhắc chỉnh sửa theo hướng: Trên cơ sở các điều kiện đầu tư kinh doanh đã được quy định tại dự thảo Nghị định để xem xét quyết định việc tham gia đấu thầu, giao nhiệm vụ. Theo đó, bỏ các quy định về cấp, cấp lại, điều chỉnh, thu hồi các loại Giấy chứng nhận đủ điều kiện nêu tại dự thảo Nghị định. Đồng thời, để bảo đảm tính công khai, minh bạch, có đủ cơ sở để các doanh nghiệp thực hiện việc đầu tư kinh doanh các ngành nghề quy định tại dự thảo Nghị định, các cơ quan có thẩm quyền đủ cơ sở thực hiện việc đấu thầu, xem xét, lựa chọn để quyết định giao nhiệm vụ hoặc đặt hàng đối với doanh nghiệp, đề nghị nghiên cứu bổ sung các quy định về trình tự, thủ tục thực hiện việc đấu thầu, quyết định giao nhiệm vụ hoặc đặt hàng tại dự thảo Nghị định.

Mặt khác, việc cấp giấy chứng nhận đầu tư kinh doanh quân trang, quân dụng vũ khí trang thiết bị kỹ thuật chuyên dùng là không cần thiết, bởi vì, mặt hàng này chỉ có một người mua là Nhà nước và luôn luôn phải đi theo pháp luật về đấu thầu, những điều kiện cấp giấy phép này gắn luôn vào quá trình mời thầu chứ không cần phải làm thêm TTHC cấp giấy chứng nhận. Bên cạnh đó, cần xem xét việc có thêm một bên thứ ba để đánh giá những điều kiện kinh doanh vì Nhà nước có thể đưa ra những quy định rất chặt chẽ nhưng bên đánh giá phải độc lập thì mới đảm bảo sự khách quan.

Như vậy, dự thảo Nghị định quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh rất cần được Bộ Quốc phòng phối hợp với Bộ Công an rà soát lại, hoàn thiện với tinh thần hết sức cải cách, cắt bỏ những điều kiện, thủ tục không cần thiết để tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi theo kinh tế thị trường./.
 
Nguyễn Thị Bích Ngân,
Cục Kiểm soát thủ tục hành chính