VCCI công bố Báo cáo đánh giá mức độ hài lòng của doanh nghiệp về cải cách thủ tục hành chính thuế năm 2019

19/11/2019

Theo Báo cáo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCCI công bố ngày 18/11/2019, số lượng doanh nghiệp được lựa chọn mẫu để khảo sát về mức độ hài lòng trong thực hiện thủ tục hành chính (TTHC) thuế năm 2019 là 6.753 và tỉ lệ phản hồi là 1.727 doanh nghiệp trên toàn quốc (đạt 26%), trong đó 89%  từ khu vực doanh nghiệp tư nhân Việt Nam.

Ảnh: Toàn cảnh Hội nghị công bố Báo cáo đánh giá mức độ hài lòng của doanh nghiệp về cải cách thủ tục hành chính thuế năm 2019. Nguồn: vcci.com.vn
 
 
Cuộc khảo sát thu thập ý kiến đánh giá của các doanh nghiệp trên nhiều khía cạnh về TTHC thuế, bao gồm việc tiếp cận thông tin TTHC thuế, thực hiện TTHC thuế, sự hỗ trợ của cơ quan thuế và thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại về thuế. Bên cạnh đó, vấn đề tiến hành thuế điện tử, hóa đơn điện tử cũng như đánh giá về thái độ phục vụ của công chức thuế cũng là những nội dung quan trọng được lấy ý kiến từ doanh nghiệp.

1. Nội dung cơ bản của Báo cáo
Về tiếp cận thông tin chính sách, pháp luật và TTHC thuế, khoảng 90% doanh nghiệp cho biết thông tin TTHC thuế hiện dễ tìm và dễ điền. 76% doanh nghiệp nghĩ rằng thông tin TTHC thuế dễ hiểu. Doanh nghiệp nhà nước đánh giá tích cực nhất về sự thuận lợi trong tiếp cận thông tin trong TTHC thuế trong khi doanh nghiệp FDI đánh giá tính tích cực thấp nhất trong 3 khu vực doanh nghiệp. Về việc thực hiện các TTHC thuế từ khâu đăng ký, thay đổi thông tin đăng ký thuế, khai thuế, khai quyết toán thuế, miễn giảm thuế và hoàn thuế, 8/9 nghĩa vụ thuế nhận được từ 80% đánh giá dễ/tương đối dễ thực hiện từ các doanh nghiệp tham gia khảo sát. Trong đó, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân lần lượt đứng đầu về tiêu chí “dễ thực hiện”. Ngược lại, thuế nhập khẩu và thuế xuất khẩu là những nghĩa vụ thuế khó thực hiện nhất. Doanh nghiệp FDI và nhóm các doanh nghiệp dân doanh quy mô nhỏ là những nhóm cảm nhận được mức độ thuận lợi khi thực hiện các nghĩa vụ thuế thấp hơn so với các nhóm doanh nghiệp khác. Xét về góc độ thủ tục thuế, trong số 9 thủ tục được khảo sát, 2 thủ tục dễ thực hiện nhất là nộp thuế (98% doanh nghiệp cho biết dễ thực hiện), và mua, đăng ký, báo cáo sử dụng hóa đơn thuế (94%). Hai thủ tục khó thực hiện nhất là đề nghị miễn, giảm thuế (62%), và hoàn thuế (56%). Các doanh nghiệp mới hoạt động trong vòng 2 năm gần đây gặp khó khăn về thủ tục thuế nhiều hơn các doanh nghiệp đã hoạt động lâu năm. 98,4% doanh nghiệp đã “Khai thuế điện tử”, 96,8% doanh nghiệp “đăng ký nộp thuế điện tử” và 92% đã “nộp thuế điện tử”. Khoảng 10,2% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết đã từng thực hiện “hoàn thuế điện tử”. Tuy nhiên, có khoảng gần 3% doanh nghiệp cho biết gặp nhiều khó khăn khi tiến hành các thủ tục này, nguyên nhân chủ yếu là do tình trạng “Đường truyền dữ liệu tắc nghẽn” thường xuyên xảy ra, bên cạnh việc “khó khăn khi thực hiện chữ ký số”. Kết quả khảo sát cũng cho thấy một số lượng nhất định doanh nghiệp còn chưa sẵn sàng sử dụng hóa đơn điện tử, nguyên nhân chủ yếu là do sự chưa đồng bộ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, hạ tầng công nghệ cũng như trình độ kỹ thuật của bản thân doanh nghiệp chưa đáp ứng cho việc triển khai hóa đơn điện tử.
 
(Ảnh: Giải quyết TTHC thuế. Nguồn: Internet)
 
Về sự hỗ trợ của cơ quan thuế, có 86% doanh nghiệp cho biết cơ quan thuế hỗ trợ hiệu quả và 83% đánh giá sự hỗ trợ của cơ quan thuế là kịp thời. Sự phục vụ của công chức thuế có tỉ lệ khác nhau với từng khía cạnh phục vụ, trong đó thấp nhất là đánh giá về việc giải quyết công việc nhanh chóng, còn doanh nghiệp đánh giá có phát sinh chi phí ngoài quy định.
Về thanh tra, kiểm tra và giải quyết khiếu nại, khiếu kiện về thuế, mặc dù 43% doanh nghiệp cho biết có tiếp đón đoàn thanh, kiểm tra thuế trong năm 2018, nhưng nhìn chung các doanh nghiệp có đánh giá khá tích cực về nhiều khía cạnh trong công tác thanh kiểm tra. Chẳng hạn, 94% doanh nghiệp cho biết thời gian thanh tra, kiểm tra đúng như văn bản gửi đến doanh nghiệp, 93% doanh nghiệp đồng ý rằng họ được giải trình về những vấn đề chưa rõ. Tuy vậy, hai khía cạnh nhận nhiều đánh giá tiêu cực nhất cần có biện pháp cải thiện là kết quả thanh tra, kiểm tra bị suy diễn theo hướng bất lợi cho doanh nghiệp (33%), và chi phí phi chính thức trong thanh tra kiểm tra (30% ). Doanh nghiệp quy mô nhỏ và mới hoạt động trong 2 năm gần đây đánh giá công tác thanh tra, kiểm tra thuế kém tích cực hơn doanh nghiệp ở các nhóm còn lại.
Kiến nghị cải cách thuế trong thời gian tới, khảo sát đưa ra 09 giải pháp cụ thể. Trong đó, giải pháp kiến nghị  tiếp tục đơn giản hóa, rút ngắn thời gian thực hiện TTHC thuế được doanh nghiệp lựa chọn nhiều nhất, cho thấy cải cách TTHC thuế tuy đã đạt nhiều kết quả tích cực trong những năm qua nhưng vẫn là yêu cầu cấp bách đặt ra hiện nay. Ngoài ra còn có các giải pháp như ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện TTHC Thuế điện tử….
2. Một số phản ánh và kiến nghị
Theo Báo cáo của VCCI, về cơ bản các doanh nghiệp đánh giá cao quá trình cải cách TTHC của ngành thuế với những hiệu quả tích cực đã mang lại, nhất là việc thực hiện các TTHC thuế điện tử. Điều này cũng phù hợp và tương đồng với kết quả đánh giá môi trường kinh doanh (Doing Business 2020) do Ngân hàng Thế giới công bố tháng 10 năm 2019 khi chỉ số Nộp thuế và bảo hiểm xã hội tăng 6,1 điểm và 22 bậc đều do những cải cách của ngành Thuế. Với kết quả này, ngành Thuế đã vượt chỉ tiêu của Chính phủ đề ra tại Nghị quyết số 02/NQ-CP là năm 2019 lên 7-10 bậc và đã tiệm cận mục tiêu đến năm 2021 lên 30-40 bậc.
Báo cáo cũng cho thấy, ngành thuế cần tiếp tục đơn giản hóa TTHC, rút ngắn thời gian thực hiện TTHC, đặc biệt đẩy mạnh việc thực hiện TTHC thuế điện tử, khắc phục những bất cập về hạ tầng CNTT để phục vụ tốt hơn cho nhu cầu doanh nghiệp. Điều này cũng phù hợp với chủ trương chung theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng hiện nay khi Văn phòng Chính phủ và Tổng cục thuế, Bộ Tài chính đang phối hợp để tích hợp các TTHC thuế điện tử trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Trước mắt, sẽ tích hợp dịch vụ nộp thuế điện tử cho doanh nghiệp.
Như vậy, có thể thấy rằng, Báo cáo đánh giá cải cách TTHC thuế năm 2019 của VCCI đã phản ánh khái quát thực trạng thực hiện TTHC thuế của doanh nghiệp hiện nay. Tuy nhiên, để ghi nhận các phản ánh của doanh nghiệp một cách toàn diện hơn, VCCI  cần có những giải pháp để nâng cao tỉ lệ phản hồi của doanh nghiệp (hiện nay chỉ đạt 26% với gần 2000 doanh nghiệp trả lời). Ngoài ra, để nâng cao chất lượng của Báo cáo trong các năm tiếp theo thì bên cạnh việc đánh giá mức độ hài lòng của doanh nghiệp trong quá trình thực hiện TTHC thuế, VCCI cần tập trung khảo sát, đánh giá chuyên sâu hơn về cải cách quy định, TTHC và đề xuất các sáng kiến cải cách cụ thể để giúp các bộ, ngành có các giải pháp cải cách phù hợp, sát thực tế hơn, góp phần tạo thuận lợi cho doanh nghiệp./.
Nguyễn Thị Trà Lê,
Cục Kiểm soát thủ tục hành chính