Nghị định số 10/2020/NĐ-CP với nỗ lực cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh vận tải bằng ô tô

31/03/2020

Nghị định số 10/2020/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 17 tháng 01 năm 2020 quy định về kinh doanh, điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 4 năm 2020. Nghị dịnh góp phần cắt giảm, đơn giản hóa tổng số 34/51 điều kiện kinh doanh so với phương án cắt giảm, đơn giản hóa đã được Bộ Giao thông vận tải phê duyệt và báo cáo Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định số 767/QĐ-BGTVT ngày 17 tháng 4 năm 2018, đạt tỷ lệ 66,7%.

Sau hơn 05 năm được ban hành và thực thi trong cuộc sống, Nghị định số 86/2014/NĐ-CP được thay thế bởi Nghị định số 10/2020/NĐ-CP nhằm tiếp tục quy định về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô với tinh thần cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, hướng tới mục tiêu cải thiện môi trường kinh doanh theo đúng yêu cầu của Chính phủ và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, khi Nghị định số 10/2020/NĐ-CP có hiệu lực thi hành, các đơn vị kinh doanh vận tải bằng ô tô chỉ còn phải đáp ứng 17 điều kiện kinh doanh, bao gồm: 06 điều kiện chung; 02 điều kiện đối với kinh doanh vận chuyển hành khách theo tuyến cố định; 02 điều kiện đối với kinh doanh vận tải hành khách bằng xe buýt; 03 điều kiện đối với kinh doanh vận tải hành khách bằng xe taxi; 01 điều kiện đối với kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng; 01 điều kiện đối với kinh doanh vận tải khách du lịch bằng xe ô tô; 02 điều kiện đối với kinh doanh vận tải hàng hóa bằng xe ô tô. Trong đó, có một số cải cách đáng chú ý như sau:
Thứ nhất là điều kiện về quyền đối với phương tiện, xe ô tô phải thuộc quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp theo hợp đồng thuê phương tiện bằng văn bản của đơn vị kinh doanh vận tải hành khách bằng xe ô tô với tổ chức, cá nhân hoặc hợp đồng hợp tác kinh doanh theo quy định của pháp luật. Trường hợp xe đăng ký thuộc sở hữu của thành viên hợp tác xã phải có hợp đồng dịch vụ giữa thành viên với hợp tác xã, trong đó quy định hợp tác xã có quyền, trách nhiệm và nghĩa vụ quản lý, sử dụng, điều hành xe ô tô thuộc sở hữu của thành viên hợp tác xã. Với quy định này, đơn vị kinh doanh vận tải có thuận lợi là được thêm lựa chọn  “ký hợp đồng hợp tác kinh doanh”, không nhất thiết phải sở hữu hoặc thuê phương tiện, từ đó, giảm được một chi phí liên quan đến quản lý phương tiện.
 
Ảnh: Bến xe Giáp Bát

 
Thứ hai là điều kiện về niên hạn sử dụng của phương tiện, điều kiện về niên hạn xe ô tô kinh doanh vận chuyển khách du lịch, xe hợp đồng, xe buýt, xe ô tô chạy tuyến cố định được giữ nguyên so với Nghị định số 86/2014/NĐ-CP. Xe ô tô kinh doanh vận tải hàng hóa không bị giới hạn về niên hạn. Riêng đối với xe taxi, niên hạn sử dụng được quy định thống nhất là 12 năm trên toàn quốc, loại bỏ điều kiện niên hạn không quá 08 năm tại đô thị loại đặc biệt để tránh việc lách quy định, đưa phương tiện quá niên hạn từ đô thị đặc biệt về các tỉnh, thành phố khác đăng ký kinh doanh và vẫn tiếp tục hoạt động tại các đô thị đặc biệt. Nghị định số 10/2020/NĐ-CP bổ sung quy định đối với xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách du lịch và xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng có sức chứa dưới 09 chỗ (kể cả người lái) sử dụng hợp đồng điện tử có niên hạn sử dụng không quá 12 năm (tính từ năm sản xuất), tương đương với xe taxi.
Thứ ba là quy định lắp camera để ghi, lưu trữ hình ảnh của người lái xe đối với xe ô tô kinh doanh vận tải hàng hoá bằng công-ten-nơ, xe đầu kéo và hình ảnh trên xe bao gồm cả lái xe và cửa lên xuống đối với xe ô tô vận tải hành khách có sức chứa từ 09 chỗ (kể cả người lái xe) trở lên trong quá trình xe tham gia giao thông. Dữ liệu hình ảnh được cung cấp cho cơ quan Công an, Thanh tra giao thông và cơ quan cấp giấy phép. Thời gian lưu trữ hình ảnh trên xe tối thiểu 24 giờ gần nhất đối với xe hoạt động trên hành trình có cự ly đến 500 km; tối thiểu 72 giờ gần nhất đối với xe hoạt động trên hành trình có cự ly trên 500 km. Lộ trình thực hiện được tính từ ngày 01 tháng 7 năm 2021 để các đơn vị kinh doanh vận tải có thời gian chuẩn bị các điều kiện đáp ứng. Mặc dù là điều kiện mới bổ sung, nhưng điều kiện này là cần thiết, nhằm phục vụ công tác giám sát công khai, minh bạch, ngăn ngừa tình trạng chở số lượng hành khách vượt quy định, đảm bảo lái xe chấp hành các quy định trong quá trình vận tải... Nhờ đó, giúp đảm bảo trật tự, an toàn giao thông, đồng thời, nâng cao chất lượng dịch vụ của hoạt động kinh doanh vận tải bằng xe ô tô.
Bên cạnh đó, các đơn vị kinh doanh vận tải vẫn phải đáp ứng các điều kiện được quy định tại Luật Giao thông đường bộ như: Người trực tiếp điều hành hoạt động vận tải của doanh nghiệp, hợp tác xã phải có trình độ chuyên môn về vận tải; Chỉ các doanh nghiệp, hợp tác xã mới được kinh doanh vận tải hành khách theo tuyến cố định, kinh doanh vận tải hành khách bằng xe buýt, bằng xe taxi, kinh doanh vận tải hàng hóa bằng công-ten-nơ và phải có bộ phận quản lý các điều kiện về an toàn giao thông; Riêng kinh doanh vận tải 03 loại hình tuyến cố định, bằng xe buýt, bằng xe taxi phải đăng ký tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ vận tải hành khách với cơ quan có thẩm quyền (đã được lồng ghép trong nội dung của Giấy đề nghị cấp Giấy phép kinh doanh vận tải); Phương tiện kinh doanh vận tải phải gắn thiết bị giám sát hành trình...
 
Ảnh: Bản đăng ký chất lượng dịch vụ vận tải hành khách
 
Để có được kết quả trên, một loạt điều kiện kinh doanh đã được rà soát cắt giảm, đơn giản hóa, ví dụ như: những quy định về tuân thủ pháp luật chung (lái xe không phải là người đang trong thời gian bị cấm hành nghề theo quy định của pháp luật; xe ô tô phải bảo đảm an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường; nơi đỗ xe phải đảm bảo các yêu cầu về an toàn giao thông, phòng chống cháy, nổ và vệ sinh môi trường theo quy định của pháp luật....); quy định không đảm bảo tính khả thi (niên hạn dành riêng xe taxi đăng ký hoạt động tại đô thị đặc biệt); quy định can thiệp quyền tự quyết, quyền chủ động điều chỉnh quy mô của doanh nghiệp (điều kiện về số lượng phương tiện tối thiểu; nộp phương án kinh doanh vận tải bằng xe ô tô cho cơ quan cấp phép...)...
Thông qua cắt giảm, đơn giản hóa mạnh mẽ điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô, Nghị định số 10/2020/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ lập lại một “sân chơi” bình đẳng, có tính cạnh tranh cao giữa các đơn vị kinh doanh vận tải, giữa các loại hình vận tải bằng xe ô tô, gia tăng lợi ích cho khách hàng, đồng thời, góp phần tạo thuận lợi hơn cho công tác quản lý nhà nước.
Phùng Thị Thu Hà
Phòng KSTTHC Khối Kinh tế ngành