Kết quả cải cách TTHC giai đoạn 2011-2020 và phương hướng, nhiệm vụ giai đoạn 2021-2030 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

10/12/2020

Ngày 05/12/2020, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã tổ chức Hội nghị để tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước (CCHCNN) giai đoạn 2011 - 2020, định hướng giai đoạn 2021 – 2030.

 

 
1. Về kết quả CCHC giai đoạn 2011-2020 của NHNN
Về cải cách thể chế, NHNN đã chủ động, tích cực nghiên cứu, xây dựng, ban hành và trình cấp có thẩm quyền ban hành 05 Luật, 01 Nghị quyết của Quốc hội, 01 Pháp lệnh, 34 Nghị định, 13 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, 402 Thông tư và 05 Thông tư liên tịch về quản lý tiền tệ, hoạt động ngân hàng. Hệ thống thể chế về hoạt động ngân hàng theo đó tiếp tục được hoàn thiện, phù hợp với thông lệ và chuẩn mực quốc tế, tạo môi trường pháp lý minh bạch, an toàn, lành mạnh và hiệu quả cho hoạt động ngân hàng; góp phần tạo môi trường hoạt động kinh doanh thông thoáng, minh bạch, thuận lợi cho các tổ chức tín dụng theo các quy luật kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.  Nhiều văn bản ban hành trong giai đoạn này đã tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động tái cơ cấu hệ thống các tổ chức tín dụng; chấn chỉnh, củng cố, nâng cao năng lực quản trị, điều hành; kiểm soát, xử lý nợ xấu phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam và nguyên tắc, chuẩn mực quốc tế; qua đó đã giúp xử lý, phục hồi các tổ chức tín dụng yếu kém, giải quyết dứt điểm các khoản nợ xấu, bảo đảm quyền lợi của người gửi tiền và giữ vững sự ổn định, an toàn hệ thống. Thể chế trong các lĩnh vực quản lý ngoại hối, chính sách tiền tệ, hoạt động thanh toán, tín dụng... đã góp phần ổn định thị trường ngoại tệ, thúc đẩy xuất khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài, khuyến khích kiều hối, ổn định thị trường vàng, kiểm soát lạm phát, ổn định giá trị đồng tiền, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, và tạo hành lang pháp lý phát triển các hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt ở Việt Nam, đáp ứng yêu cầu xã hội và xu thế hội nhập kinh tế của đất nước.
Thủ tục hành chính (TTHC), điều kiện kinh doanh các lĩnh vực hoạt động ngân hàng đã được cắt giảm mạnh mẽ từ giai đoạn triển khai Đề án 30 đến nay, đáp ứng tốt yêu cầu giao dịch hành chính thuận tiện, minh bạch, giảm chi phí  đối với doanh nghiệp và người dân. NHNN là cơ quan đầu tiên công bố, công khai bộ TTHC thuộc phạm vi quản lý và đã cơ bản hoàn thành việc thực thi các phương án đơn giản hóa các TTHC theo Nghị quyết số 60/NQ-CP, đạt 70% TTHC đơn giản hóa và cắt giảm khoảng 30% chi phí tuân thủ. Từ năm 2018 đến nay, NHNN đã cắt giảm, đơn giản hóa 80/257 điều kiện kinh doanh, đạt tỷ lệ 31%. Công tác kiểm soát TTHC thường xuyên được chú trọng, đảm bảo nguyên tắc kiểm soát toàn bộ các văn bản có quy định TTHC; các yêu cầu, điều kiện của thủ tục được quy định rõ ràng, dễ thực hiện, đáp ứng yêu cầu cắt giảm tối đa hồ sơ, điều kiện; các thủ tục sau khi sửa đổi, bổ sung được công khai kịp thời theo quy định. Các hồ sơ TTHC tiếp nhận của các tổ chức tín dụng được giải quyết đúng thời hạn, đúng quy trình ISO; các phản ảnh, đề xuất về TTHC được xem xét xử lý triệt để. Cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong toàn hệ thống NHNN, đã thành lập Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả giải quyết TTHC theo cơ chế một cửa tại Trụ sở chính NHNN và ban hành Quy chế thực hiện cơ chế một cửa trong giải quyết TTHC nhằm tăng tính minh bạch trong giải quyết TTHC, hạn chế những tiêu cực phát sinh. Tính từ năm 2011 đến quý III năm 2020, NHNN đã tiếp nhận và giải quyết hơn 20.000 hồ sơ TTHC của các tổ chức, cá nhân, cơ bản không có hồ sơ giải quyết quá hạn. Kết quả  khảo sát sự hài lòng của tổ chức/cá nhân về kết quả giải quyết TTHC hàng năm đều đạt trên 98%.
         Về cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước, bám sát tinh thần Nghị quyết số 30C/NQ-CP của Chính phủ, NHNN đã rà soát tổng thể, trình Chính phủ ban hành và ban hành theo thẩm quyền các văn bản quy định về chức năng nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức các đơn vị trực thuộc, bảo đảm quyên tắc một đơn vị, tổ chức làm nhiều việc nhưng một việc chỉ giao cho một cơ quan, tổ chức chủ trì thực hiện và chịu trách nhiệm chính; thực hiện phân cấp, ủy quyền mạnh mẽ, hợp lý cho các đơn vị; rà soát, sắp xếp, tinh gọn đầu mối bên trong, giảm cơ bản số lượng tổng cục, cục, chi cục, vụ, phòng. Kết quả đã căn bản khắc phục tình trạng chồng chéo, bỏ trống hoặc trùng lắp về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn; khắc phục được nhưng bất cập về tổ chức và hoạt động của Cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng, tạo điều kiện nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng. NHNN được tổ chức thành hệ thống tập trung, thống nhất với 89 đầu mối, đã bỏ toàn bộ cấp phòng tại 02 đơn vị cấp Vụ, giảm 74 Phòng trong toàn hệ thống NHNN, tương đương với tỷ lệ giảm là trên 16%.  Năm 2019, cơ cấu tổ chức của Cơ quan thanh tra giám sát ngân hàng giảm từ 11 đầu mối xuống còn 08 đầu mối; Tổ chức Phòng thuộc các đơn vị thuộc Cơ quan thanh tra giám sát ngân hàng giảm từ 48 phòng xuống còn 30 phòng. NHNN đã tổ chức thực hiện theo đúng  lộ trình giảm 385 chỉ tiêu biên chế theo yêu cầu của Bộ Nội vụ trong giai đoạn 2015-2019. Các đơn vị thuộc NHNN đã làm tốt hơn chức năng tham mưu, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tiền tệ và hoạt động ngân hàng. Các chi nhánh NHNN tại các tỉnh, thành phố đã phát huy tốt vai trò tham mưu, đề xuất với cấp ủy và chính quyền địa phương về hoạt động ngân hàng trên địa bàn; chủ động nắm bắt tình hình, tham mưu đề xuất với Lãnh đạo triển khai các giải pháp về tiền tệ, tín dụng ngân hàng gắn với mục tiêu, chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Về xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, NHNN đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ và đã hình thành đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có số lượng, cơ cấu hợp lý, đủ trình độ và năng lực thi hành công vụ, phẩm chất đạo đức tốt, có bản lĩnh chính trị, có năng lực, có tính chuyên nghiệp cao. NHNN đã đa dạng hóa công tác tuyển dụng công chức theo các hình thức thi tuyển, xét tuyển và tiếp nhận không qua thi tuyển, ký hợp đồng lao động. Hình thức thi viết dần được thay thế bằng thi trắc nghiệm để nâng cao tính minh bạch, công bằng và hạn chế tiêu cực phát sinh. Công tác đánh giá, phân loại cán bộ, công chức, viên chức hàng năm đã từng bước đi vào nề nếp, kết quả đánh giá, phân loại đã hỗ trợ đắc lực cho công tác đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại và giải quyết các chế độ, chính sách khác đối với cán bộ. Công tác bổ nhiệm, luân chuyển cán bộ, công chức lãnh đạo, quản lý thực hiện đúng quy định; số lượng cấp phó không vượt số lượng quy định. NHNN đã tập trung đổi mới nhằm nâng cao hiệu quả, chất lượng đào tạo; đảm bảo cán bộ, công chức, viên chức được nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và cập nhật kiến thức, thông tin mới đáp ứng định hướng phát triển trung, dài hạn của NHNN; đồng thời, duy trì và phát triển đội ngũ cán bộ nòng cốt, chuyên nghiệp, chuyên sâu.
Về cải cách tài chính công, NHNN đã kịp thời ban hành các văn bản quy định về chi tiêu nội bộ, định mức sử dụng máy móc thiết bị, quản lý, sử dụng tài sản, về quản lý và thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình, quy định hệ thống tài khoản kế toán; quy định hạch toán kế toán tài sản cố định, công cụ, dụng cụ và vật liệu của NHNN. Đã quan tâm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý tài chính, tài sản. Hiện  nay, kế hoạch thu nhập chi phí và tài sản của NHNN đã được theo dõi vào cập nhật vào phần mềm, tạo thuận lợi cho công tác tổng hợp, theo dõi và phân bổ ngân sách cho các đơn vị. Thực hiện giao quyền tự chủ về tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp, đến nay, NHNN có 7 đơn vị sự nghiệp tự chủ về tài chính, trong đó 01 đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên, 06 đơn vị sự nghiệp công lập tự đảm bảo một phần chi thường xuyên. Việc giao tự chủ về tài chính cho các đơn vị sự nghiệp đã nâng cao trách nhiệm của Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp trong việc thực hiện chức năng nhiệm vụ, khai thác tốt nguồn thu, tiết kiệm chi để nâng cao đời sống cán bộ viên chức.
          Về hiện đại hóa hành chính, NHNN đã ban hành cơ sở pháp lý đồng bộ cho việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) vào hoạt động nghiệp vụ ngân hàng,  phù hợp với chiến lược phát triển ngành Ngân hàng, đáp ứng yêu cầu quản lý điều hành nội bộ của NHNN, giảm thiểu rủi ro trong việc ứng dụng CNTT. Đã xây dựng, triển khai và đang tiếp tục xây dựng, cập nhật Kiến trúc Chính phủ điện tử phù hợp với Khung kiến trúc Chính phủ điện tử Việt Nam 2.0; đã ban hành Kế hoạch ứng dụng CNTT hàng năm để triển khai các nhiệm vụ, dự án CNTT theo đúng mục tiêu, định hướng phát triển của Chính phủ và của Ngành. Hiện nay, NHNN triển khai 61/379 dịch vụ công mức độ 3, 4; chiếm 16,1%. Đã hoàn thành kết nối Cổng Dịch vụ công của NHNN với Cổng Dịch vụ công quốc gia. Đã xây dựng được hạ tầng CNTT tập trung, hiện đại, dùng chung cho toàn bộ các đơn vị NHNN tại trung ương và 63 chi nhánh tỉnh, thành phố; đồng thời triển khai các Hệ thống thông tin phục vụ toàn diện các hoạt động nội bộ của NHNN theo kiến trúc Chính phủ điện tử.
          2. Một số tồn tại, hạn chế
Kế hoạch ban hành văn bản quy phạm pháp luật/ kế hoạch thanh tra hàng năm vẫn còn phải điều chỉnh, do phát sinh nhiều nhiệm vụ mới và việc phân bổ nguồn lực của các đơn vị. Tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4 so với tổng dịch vụ công chưa cao, vì đặc thù các TTHC của NHNN phát sinh rất ít hồ sơ.  Kết quả thực hiện chính sách tinh giản biên chế của NHNN còn chậm, vì ít phát sinh đối tượng tinh giản theo quy định tại Nghị định 108/2014/NĐ-CP và Nghị định số 113/2018/NĐ-CP của Chính phủ; đồng thời mức hỗ trợ tinh giản biên chế chưa đủ hấp dẫn để công chức, viên chức và người lao động tự nguyện  được tinh giản. Trong lĩnh vực hiện đại hóa hành chính, do có nhiều văn bản quy định, chỉ đạo, hướng dẫn liên quan đến triển khai Chính phủ điện tử, cụ thể về cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong giải quyết TTHC; Cổng Dịch vụ công quốc gia; quy định về công tác văn thư, lưu trữ điện tử.... trong đó, có một số công việc có thời hạn gấp, dẫn đến việc triển khai Chính phủ điện tử của NHNN chưa đáp ứng được tiến độ.
3. Nhiệm vụ CCHC trọng tâm giai đoạn 2021-2030
    Tiếp tục cải cách thể chế trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng, góp phần hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, phù hợp với nguyên tắc thị trường, đảm bảo giữ an toàn, lành mạnh và ổn định của hệ thống, tăng cường tính minh bạch, công khai, cạnh tranh và phù hợp với thông lệ quốc tế. Đổi mới và đa dạng hoá các hình thức, phương pháp tuyên truyền, phổ biến pháp luật; tăng cường công tác kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản QPPL của NHNN. Đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý sau thanh tra việc thực hiện chính sách pháp luật thuộc phạm vi quản lý nhà nước của NHNN.
          Cắt giảm, đơn giản hóa ít nhất 20% số quy định và cắt giảm ít nhất 20% chi phí tuân thủ quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh; giảm tối đa số lượng văn bản hiện hành có quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh thuộc thẩm quyền của NHNN. Kiểm soát chặt chẽ các TTHC ngay từ khi xây dựng văn bản, đảm bảo các quy định TTHC đơn giản, hiện đại, hiệu quả, minh bạch và tiết giảm tối đa chi phí thực hiện cho tổ chức, cá nhân. Tăng cường công tác kiểm tra tại các đơn vị thuộc NHNN về tình hình thực hiện, giải quyết TTHC thuộc phạm vi chức năng quản lý để nâng cao tính minh bạch, hiệu quả, ý thức của công chức làm công tác giải quyết TTHC.
          Tiếp tục hoàn thiện, chuẩn hóa, đồng bộ các quy định về công tác cán bộ. Tiếp tục rà soát chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và mối quan hệ công tác của các đơn vị thuộc NHNN để điều chỉnh, sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy của các đơn vị, đảm bảo tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, không để xảy ra tình trạng trùng lắp, chồng chéo. Tiếp tục rà soát, đánh giá hiệu quả của các quy định về phân cấp, phân quyền quản lý công chức, viên chức để đề xuất điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp với tình hình thực tế và các quy định khung của pháp luật.
          Tiếp tục đẩy mạnh cải cách hoạt động công vụ, công chức, xây dựng đội ngũ công chức, viên chức có số lượng, cơ cấu hợp lý, đáp ứng tốt yêu cầu đối với hoạt động công vụ; cơ cấu công chức, viên chức được bố trí theo vị trí việc làm. Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong thi tuyển, đánh giá cán bộ, công chức, viên chức. Nâng cao trách nhiệm, kỷ luật, kỷ cương hành chính và đạo đức công vụ của công chức, viên chức, tổ chức thực hiện tốt quy chế ứng xử, quy chế văn hóa công sở của NHNN. Xây dựng, hoàn thiện danh mục và bản mô tả vị trí việc làm của NHNN  và cơ cấu, sắp xếp lại đội ngũ cán bộ các cấp, các ngành theo vị trí việc làm, khung năng lực, bảo đảm đúng người, đúng việc, giảm số lượng, nâng cao chất lượng, hợp lý về cơ cấu. Xây dựng đội ngũ công chức đáp ứng tiêu chuẩn chức danh, vị trí việc làm và khung năng lực theo quy định.
          Hoàn thiện các quy định của NHNN về quản lý đầu tư xây dựng, quản lý tài chính, tài sản; hoàn thiện cơ chế tài chính; quản lý giám sát tài chính của NHNN đối với các đơn vị sự nghiệp. Tiếp tục thực hiện cơ chế khoán kinh phí hoạt động thường xuyên. Ứng dụng CNTT trong công tác quản lý tài chính, tài sản và đầu tư xây dựng cơ bản. Đẩy mạnh phân cấp, nâng cao vai trò, trách nhiệm của các đơn vị, cá nhân trong công tác đầu tư xây dựng, trong việc tổ chức mua sắm.
          Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về hoạt động công nghệ, đến năm 2025 hoàn thành nghiên cứu, xây dựng cơ sở pháp lý cho việc ứng dụng các công nghệ chủ chốt của cách mạng công nghiệp 4.0 vào toàn diện các hoạt động của NHNN và tổ chức tín dụng, tạo điều kiện chuyển đổi sang mô hình Chính phủ điện tử tại NHNN và mô hình ngân hàng số cho các tổ chức tín dụng./.
Nguyễn Thị Trà Lê, Cục Kiểm soát thủ tục hành chính