Miễn học phí đến cấp trung học cơ sở cần tính toán tới phần hụt ngân sách

07/12/2017

Theo ông Phạm Việt Đức, Giám đốc Sở Giáo dục - Đào tạo tỉnh Thái Nguyên, miễn học phí đến cấp trung học cơ sở là chính sách tốt, tuy nhiên, cần tính toán tới phần hụt ngân sách của các trường. Đây là câu chuyện cần tính trước, đưa phương án hỗ trợ vào văn bản, bằng không, sẽ lại khiến các trường gặp khó.
 

Chính sách nhân văn
Trong Tờ trình về dự thảo sửa Luật Giáo dục của Bộ GD - ĐT  gửi Thủ tướng Chính phủ nêu: Nhiều ý kiến cho rằng cần tiếp tục quán triệt và thực hiện Hiến pháp 2013 và các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước về phổ cập giáo dục; căn cứ thực tiễn phát triển kinh tế, xã hội giai đoạn hiện nay cũng như yêu cầu phát triển nền giáo dục theo hướng hiện đại và hội nhập quốc tế, cần đẩy mạnh phổ cập giáo dục trung học cơ sở và phân luồng. Vì vậy, phải có cơ chế chính sách thích hợp để thực hiện phổ cập giáo dục.
Trên cơ sở đó, Dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đề xuất mở rộng đối tượng không phải đóng học phí đến học sinh cấp trung học cơ sở trường công lập. Cụ thể, Khoản 1 Điều 105 Dự thảo Luật quy định: Học phí là khoản tiền của gia đình người học hoặc người học phải nộp để góp phần bảo đảm chi phí cho các hoạt động giáo dục; Học sinh tiểu học, trung học cơ sở trường công lập không phải nộp học phí.
Đề xuất này đang được dư luận xã hội ủng hộ và coi là chính sách có ý nghĩa nhân văn, đặc biệt đối với học sinh các tỉnh miền núi. Ông Sầm Văn Du, Phó giám đốc Sở GD - ĐT tỉnh Bắc Kạn cho rằng, miễn học phí cho học sinh bậc Trung học cơ sở giúp tạo cơ chế, chính sách để thực hiện tốt phổ cập giáo dục cơ sở, và phân luồng học sinh. Đây sẽ là chính sách có nghĩa nhân văn rất lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho người đi học và nuôi con đi học”.
Đồng quan điểm, bà Đỗ Thị Lan Hương, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Kỳ Lâm, tỉnh Tuyên Quang dẫn chứng, hiện trường có khoảng 700 học sinh nhưng mỗi năm thường thất thu học phí khoảng 100 em. Những em nghèo được miễn, được Nhà nước hỗ trợ chi trả học tập. Tuy nhiên, có những em không nghèo nhưng còn… nghèo hơn cả các em diện hộ nghèo. Vì cha mẹ các em lao động tự do, thường làm ăn xa, li hôn, li thân hoặc mất sớm. “Các em ở với người thân như ông bà làm công nhân nhưng lại không được liệt vào hộ nghèo, không được hưởng chế độ nào cả. Với những diện này, chúng tôi chỉ thu học phí 50.000 đồng/tháng nhưng đối với người dân nghèo, lao động tự do thì số tiền này cũng là cả vấn đề. Do vậy chính sách miễn học phí chắc chắn sẽ được không chỉ giáo viên chúng tôi mà tất cả phụ huynh, học sinh ủng hộ”- Đỗ Thị Lan Hương nói.
Đánh giá rõ tác động
Đối với vấn đề miễn học phí tới cấp trung học cơ sở, nhiều đại biểu các địa phương khẳng định đây là chính sách tốt, giúp phổ cập giáo dục trung học cơ sở cũng như phân luồng học sinh sau trung học cơ sở. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cũng đặt vấn đề cần làm rõ hơn những căn cứ xây dựng cũng như tác động của nó tới nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất, trường lớp. Thậm chí, có hay không việc có thể dẫn tới “lạm thu” ở các trường sau khi không còn được thu học phí. Bởi thực tế như ông Phạm Việt Đức, Giám đốc Sở GD - ĐT tỉnh Thái Nguyên cho rằng, miễn học phí thì phần thu của nhà trường bị giảm, do đó, cần tính toán tới phần hụt ngân sách của các trường.
Hiện nay tỉ lệ là 40-60, nhà trường được 60% các khoản thu từ học phí do đó miễn học phí tức là nhà trường giảm thu. Theo cơ chế phân bổ các nhà trường là cứ 18-82 (18% chi cho hoạt động giáo dục, 82% chi thường xuyên). “Đây là câu chuyện cần tính trước, đưa phương án hỗ trợ vào văn bản để các nhà trường không thiếu hụt nguồn ngân sách, bằng không, muốn giúp giáo dục nhưng lại khiến các trường gặp khó”- ông Phạm Việt Đức nói.
Chia sẻ về vấn đề này, ông Vũ Đình Chuẩn, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học (Bộ GD - ĐT) khẳng định, việc miễn học phí cấp THCS không phải là đề xuất mới. Nghị quyết 29 đã khẳng định từ sau năm 2020, bậc học phổ thông sẽ thực hiện giáo dục bắt buộc 9 năm. Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9.2016 cũng đã giao Bộ GD - ĐT chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng báo cáo trình trung ương và QH về việc miễn học phí cho học sinh THCS theo lộ trình đến năm 2020.
Do đó, theo tính toán bước đầu, Bộ GD - ĐT dự kiến ngân sách hằng năm phải chi thêm để cấp bù miễn học phí cho toàn bộ học sinh THCS sẽ không quá lớn và có thể bù đắp được. Khi không thu học phí, việc phát triển cơ sở hạ tầng, trường lớp sẽ do ngân sách đảm nhận, đồng thời khuyến khích sự đầu tư của xã hội. “Bộ GD - ĐT cũng đã ban hành các quy định rất chặt chẽ về khoản được thu, khoản không được thu và yêu cầu cơ sở giáo dục không được phép thu các khoản trái quy định; UBND các tỉnh, thành phố tăng cường thanh tra, kiểm tra, chấn chỉnh kịp thời và xử lý nghiêm các cơ sở, người đứng đầu cơ sở giáo dục vi phạm” - Vụ trưởng Vụ Giáo dục trung học Vũ Đình Chuẩn nhấn mạnh.
Minh Vân
Theo daibieunhandan.vn